Veranderen voor de toekomst – Werken aan een betere wereld bevat 26 prachtige hoofdstukken. Uit de laatste vier delen van het boek kies ik drie hoofdstukken die mij het meest raken, inspireren en aan het denken zetten. Ik ben benieuwd welke drie hoofdstukken uit het boek jou als lezer het meest aanspreken, en waarom.
Verbeelding
Veranderen als levende praktijk van Arjan Verhoeven en Pieterbas Lalleman spreekt mij aan omdat Arjan en Pieterbas organiseren en veranderen niet uit elkaar trekken, maar juist in elkaar schuiven. Veel van wat mij bezighoudt komt hier samen: macht en politiek in organisaties, organisatievormen, organisatiecultuur, de rol van leidinggevenden en de soms moeizame interacties tussen mensen in het dagelijks werk.
Wat mij vooral aanspreekt, is dat verbeelding geen zachte bijzaak is, maar een serieuze bron voor verandering. Het hoofdstuk maakt zichtbaar hoe structuren, taal en posities verandering mogelijk maken of juist blokkeren. Tegelijk laat het zien dat veranderen altijd ook positioneren is: meedoen, kiezen en verantwoordelijkheid nemen in een complex krachtenveld. Dat maakt het hoofdstuk herkenbaar, scherp en uitdagend.
overtuigingen
Een ander intrigerend hoofdstuk vind ik Heilige huisjes: doorbreken van taboes in veranderprocessen van Kees Tillema. Dit hoofdstuk daagt mij uit omdat Kees precies dat bespreekt waar in veranderprocessen vaak omheen wordt gelopen. Hij laat zien hoe heilige huisjes, taboes en ongemakkelijke waarheden veranderingen blokkeren, terwijl ze tegelijkertijd aanwijzen waar het echt schuurt.
Wat mij aanspreekt, is zijn nuchtere en soms confronterende toon: geen romantisering van dialoog of draagvlak, maar aandacht voor macht, verantwoordelijkheid en consequenties. Het hoofdstuk dwingt mij om vanzelfsprekende aannames te heroverwegen, zoals ‘samen is altijd beter’ of ‘fouten maken mag’. Juist door deze overtuigingen te ontregelen, ontstaat ruimte voor scherpere keuzes en effectiever handelen. Het nodigt uit tot een veranderpraktijk met meer lef, helderheid en realisme.
het onbekende
Het voor mij meest spannende en aansprekende hoofdstuk in het boek is Ontvankelijkheid: stappen in het onbekende van Bart van Rosmalen. Dit hoofdstuk zet mij diep aan het denken, omdat Bart niet alleen over veranderen schrijft, maar de lezer er direct in meeneemt. Het raakte me meteen; niet via een betoog, maar via beelden, verhalen en fragmenten die blijven hangen. De vorm is spannend omdat die geen houvast biedt in de gebruikelijke zin. Reflecties, ervaringen en gedichten bewegen door elkaar heen en dwingen je als lezer om je open te stellen, om ontvankelijk te worden. Juist dat maakt het ongemakkelijk én krachtig. Het hoofdstuk laat zien dat veranderen niet begint bij begrijpen of sturen, maar bij geraakt worden en het durven betreden van het onbekende. Het maakt voelbaar dat ontvankelijkheid geen zachte houding is, maar een moedige stap, waarin je jezelf niet centraal zet maar je laat aanspreken door wat zich aandient.
fundamenteel menselijke praktijk
Wat deze drie hoofdstukken voor mij verbindt, is dat ze veranderen laten zien als een fundamenteel menselijke praktijk. Niet als een plan, instrument of interventie, maar als iets wat zich afspeelt in relaties, taal, posities en in wat ons raakt. Ze vragen elk op hun eigen manier om aanwezigheid, moed en reflectie. Samen maken ze duidelijk dat veranderen niet begint met weten wat moet gebeuren, maar met durven kijken, luisteren en positie kiezen in een wereld die complexer is dan onze modellen kunnen bevatten.
Passie
Na deze keuze blijven er nog genoeg intrigerende hoofdstukken over, zoals Verschilkunst: over ethische keuzen en systemische praktijken, een hoofdstuk over Vrijmoedig veranderen, over Levensverhalen als bron van verandering of het verwarrende hoofdstuk De denkadviseur verandert niets, en niets blijft onveranderd. Kortom, er is veel te beleven in Veranderen voor de toekomst, waaraan dertig auteurs met passie hebben gewerkt. Die passie voel je in alle hoofdstukken, en dat maakt dit boek tot een rijke uitnodiging om anders naar veranderen te kijken en te werken aan een mooiere wereld.
Veranderen voor de toekomst – Werken aan een betere wereld biedt een veelstemmig en verdiepend perspectief op veranderen in organisaties en samenleving. Voor wie verandering niet wil reduceren tot een methode, maar wil begrijpen als menselijke praktijk, is dit boek een waardevolle bron. Het boek is uiteraard verkrijgbaar via Managementboek.
Over Jaap Boonstra
Jaap Boonstra is hoogleraar ‘Organisatiedynamiek’ bij Esade Business School in Barcelona, hoogleraar ‘Organisatieverandering’ bij Rotterdam School of Management. Eerder was hij rector van Sioo en hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam en in Wenen. Hij schreef meerdere boeken over organisatieverandering, organisatiecultuur, leiderschap en professionalisering van het adviesvak.
Over Marjo Dubbeldam
Marjo Dubbeldam CMC is sinds 1998 zelfstandig gevestigd en verbonden aan de faculteit der Managementwetenschappen van de Radboud Universiteit Nijmegen. Haar advies-, onderwijs- en onderzoeksactiviteiten zijn toegesneden op de non-profit en het openbaar bestuur, met als kernthema's integraal management, cultuur- en organisatieverandering en de lerende overheid.