‘In 15 jaar zijn de wereld en ons gedrag volledig veranderd’

‘Weet je wat grappig is?’ vraagt Rita Zijlstra. ‘Tijdens de interviews die we kort na verschijning van ons boek deden, kwamen de journalisten vroeg of laat altijd met hun eigen disclosure over de invloed van de digitalisering op hun werk: dat heb ik ook gehad, zeiden ze, of: pas later kwam ik erachter dat ik dat ook zo deed. Ze bleken zonder uitzondering ervaringsdeskundigen.’ Rijn Vogelaar, haar coauteur, vult aan: ‘Ja, ze vonden het herkenbaar én confronterend, en ze voegden eraan toe dat er veel praktische dingen in ons boek staan waarmee ze zo aan de slag konden. Dat is natuurlijk wat we willen horen.’

Zijlstra en Vogelaar krijgen met grote regelmaat te horen dat hun boek een eyeopener is. ‘We zijn hierin een vrij korte tijd ingezogen’, zegt Vogelaar. ‘In vijftien jaar zijn de wereld en ons gedrag volledig veranderd.’ De gevolgen zijn groot, weten ze. ‘Veel mensen zijn moe en hebben het gevoel dat ze nergens aan toekomen’, vervolgt Vogelaar. ‘Soms leidt dat tot burn-outs en andere mentale problemen. Maar de link met dat digitale apparaatje wordt zelden gelegd, zelfs in organisaties die veel met burn-outs en gebrekkige concentratie bezig zijn. En dat terwijl het duidelijk is dat ons brein dat niet altijd even goed aankan.’

cyberweerbaarheid

Zijlstra onderzoekt hoe de menselijke factor en digitaal welzijn bijdragen aan de cyberweerbaarheid van organisaties, Vogelaar doet als psycholoog onderzoek naar digitaal welzijn en de relatie tussen psychologie en technologie. Beide auteurs krijgen inmiddels regelmatig verzoeken om te komen spreken over het onderwerp. ‘Opmerkelijk genoeg heb ik een paar aanvragen gekregen die niet doorgingen omdat het management bang is dat de medewerkers vragen gaan stellen’, vertelt Vogelaar. ‘Als ze Zijlstra of Vogelaar hebben uitgenodigd, denken ze kennelijk dat ze allerlei dingen moeten veranderen. Er zijn inderdaad problemen op te lossen, maar als je de interactie tussen ons brein en technologie begrijpt liggen er ook grote kansen. We kunnen door technologie wel degelijk slimmer, effectiever en zelfs gelukkiger worden.’

Schaamte over eigen gebruik speelt ook een rol, en dat maakt het onderwerp nog interessanter.  ‘Als je bij een lezing vraagt wie z’n telefoon op het toilet gebruikt, steekt twintig procent van de zaal z’n hand op’, vertelt Zijlstra. ‘Maar we weten inmiddels dat 65 procent van de mensen dat doet. Als je dat vervolgens aan de zaal vertelt, zit iedereen wel te lachen.’