My Boss is A Moron - ‘Geeft taal aan situaties waarin je klem zit’

Dat maakt My Boss is A Moron interessant, maar ook ongemakkelijk. Als inclusie strategist en CQ facilitator geef ik vaak trainingen over effectief samenwerken en communiceren. De titel van het boek schuurt daarom, maar zorgt ook voor een bepaalde nieuwsgierigheid. Iemand een ‘idioot’ noemen past niet bij de manier waarop ik normaal over mensen wil spreken. Het is echter belangrijk om toxisch leiderschap niet te bagatelliseren met verzachtende taal, waardoor de impact ervan onzichtbaar wordt. 

Je kunt respectvol blijven en toch eerlijk zijn. Je hoeft geen namen te noemen om gedrag te benoemen. Je kunt zeggen: dit gedrag schaadt vertrouwen. Dit maakt mensen kleiner. Dit blokkeert groei. Dat is geen aanval op een persoon, maar een analyse van impact. 

Wanneer slecht leiderschap concreet wordt

Askins beschrijft situaties die veel mensen wel herkennen. Er wordt je een promotie beloofd. Je spreekt de criteria af. Je haalt die criteria, en vaak zelfs meer. Toch komt de promotie niet. De uitleg blijft vaag. De lat verschuift. Je hoort dat het ‘nu niet het juiste moment’ is. 

Dat soort momenten kunnen mensen van binnen breken. Niet alleen omdat je niet de nieuwe functie krijgt, maar omdat afspraken hun waarde verliezen. Als woorden geen vervolg krijgen, gaat vertrouwen omlaag. 

Een ander voorbeeld is de manager die steeds meer werk vraagt. Je doet al meer dan je functie vraagt. Je neemt extra taken op. Je helpt collega’s. Je lost problemen op. Daarna komt er nog meer bij. Zonder extra tijd. Zonder mandaat. Zonder budget, oftewel voor een dubbeltje op de eerste rang zitten. Zonder erkenning. 

Ook publiekelijk iemand aan de schandpaal nagelen komt terug in het boek. Sommige leiders zien dat als directheid. Maar direct zijn betekent niet dat je iemand in het openbaar mag fileren. Feedback hoort duidelijk te zijn, maar ook veilig genoeg om ervan te leren. 

Deze voorbeelden laten zien dat een slechte werkcultuur niet altijd begint met grote incidenten. Vaak begint het met herhaling. Een belofte die niet wordt nagekomen. Een grens die niet wordt gerespecteerd. Een gesprek dat nooit echt gevoerd wordt.

Inclusie vraagt duiddelijke grenzen

Inclusie betekent niet dat je alles accepteert. Het betekent ook dat je kijkt naar macht, toegang en impact. Wie krijgt ruimte om fouten te maken? Wie mag grenzen stellen zonder als lastig te worden gezien? Wie krijgt begeleiding, en wie krijgt alleen kritiek? 

Een manager kan goede intenties hebben en toch schade veroorzaken. Een organisatie kan mooie waarden op de muur zetten en toch psychologisch en sociaal onveilig voelen voor de medewerkers. Daarom vraagt inclusief (zelf-)leiderschap om meer dan vriendelijke woorden. Het vraagt om gedrag dat klopt met wat je zegt. 

Als je merkt dat jouw manager jouw unieke kwaliteiten niet versterkt, is dat een belangrijk signaal. Misschien krijg je taken die niet passen bij jouw groei. Misschien ziet je manager jouw talent niet. Misschien word je vooral gebruikt om gaten te vullen. Dan is het tijd om te kijken wat er echt gebeurt. 

Vraag jezelf af: 

• Welke afspraken zijn niet nagekomen?
• Waar heb ik verantwoordelijkheid zonder mandaat?
• Welke impact heeft dit op mijn energie, groei en vertrouwen? 

Deze vragen helpen je om uit emotie te stappen en naar patronen te kijken. 

Niet meteen weglopen, maar wel helder kijken

Askins geeft vaak het advies om te vertrekken als een werkomgeving ongezond blijft. Dat kan de juiste keuze zijn. Toch is vertrekken niet voor iedereen simpel. Je hebt misschien financiële verplichtingen. Je hebt misschien een contract, zorgtaken of weinig ruimte om snel een andere baan te vinden. 

Daarom is het te kort door de bocht om alleen te zeggen: ga weg. Je hebt meerdere perspectieven nodig. Je hebt strategie nodig. Niet om toxisch gedrag goed te praten, maar om jezelf sterker te positioneren. 

Begin met documenteren. Schrijf afspraken kort op na gesprekken. Stuur een bevestiging per mail. Bijvoorbeeld: ‘Zoals besproken werk ik aan deze drie doelen voor promotie. We evalueren dit op deze datum.’ Zo maak je verwachtingen concreet. 

Maak je prioriteiten zichtbaar. Als je extra werk krijgt, zeg dan: ‘Ik kan dit oppakken. Welke taak moet ik dan laten liggen?’ Zo laat je zien dat tijd en energie grenzen hebben. 

Vraag om mandaat en budget. Als jij verantwoordelijk bent voor een project, heb je ook middelen nodig. Zonder mandaat kun je niet goed jouw taak uitoefenen. Zonder budget kun je niet investeren in effectief samenwerken.

Red flags en green flags beginnen bij sollicitatie

Een sterke les uit het boek is dat werkcultuur al zichtbaar wordt tijdens de sollicitatiefase. Let op red flags. Krijg je vage antwoorden over groei, mandaat en budget? Spreken mensen negatief over vorige medewerkers? Is de rol onduidelijk? Wordt er veel gevraagd, maar weinig geboden? Wordt werk-privébalans genoemd, maar niet concreet gemaakt? 

Let ook op green flags. Een organisatie kan duidelijk uitleggen wat succes in de rol betekent. De manager spreekt eerlijk over uitdagingen. Er is ruimte voor vragen. Je hoort hoe promoties werken. Je krijgt inzicht in training, begeleiding en teamgrootte. 

Een duidelijke missie helpt ook. Askins benadrukt dat mensen beter werken wanneer ze weten waar hun werk aan bijdraagt. Een missie hoeft niet ingewikkeld te zijn. Ze moet richting geven. Alleen winst als doel motiveert vaak niet genoeg. Professionals willen voelen dat hun werk nut heeft. 

Een toolbox voor meer regie

Zie My Boss is A Moron als een toolbox. Het geeft taal aan situaties waarin je je klem kunt voelen. Het helpt je om signalen eerder te zien. Het nodigt je uit om niet alleen te reageren, maar bewuster te navigeren. 

Je hoeft je manager niet als een idioot te labelen om eerlijk te zijn over toxisch gedrag. Je hoeft ook niet alles te slikken totdat je met een burn-out vertrekt. Je kunt je situatie analyseren, afspraken vastleggen, steun zoeken en keuzes voorbereiden. 

Goed leiderschap versterkt mensen. Het geeft richting, ruimte, middelen en respect. Als dat ontbreekt, mag je dat benoemen. Niet om te klagen, maar om jouw carrière, jouw grenzen en jouw groei serieus te nemen. 

 PS: Ik heb My Boss is A Moron het Engels gelezen en geluisterd. Er is ook een Nederlandse versie met Nederlandse context, echter door mijn dyslexie gaat mijn voorkeur uit naar boeken met een mogelijkheid om ook de audioboeken te luisteren. Deze vorm helpt mij om de inhoud beter op te nemen.