HOE-boek voor de trainer - ‘Veelomvattend naslagwerk’

Als je kon leren trainen door een boek te lezen, waren trainingen natuurlijk nooit nodig geweest. Dat boek lezen zou voldoende zijn. Toch zijn er over het mooie trainersvak bibliotheken volgeschreven. Want er is veel wat je moet weten en snappen als je als trainer aan het werk gaat. Kennis geeft een stevige basis. Het zeer veelomvattende HOE-boek voor de trainer van Marcolien Huybers levert daar een goede bijdrage aan.

Middel om iets te leren

Trainen is in het leven geroepen als middel om mensen iets te leren, concludeert Huybers geheel terecht. Voor het Hoe-deel van het boek begint, legt ze daarom eerst een basis met informatie over hoe mensen leren. Deel 1 van het boek gaat over leerstijlen en het lerende brein, de fixed en growth mindset van Dweck.

Ook is er ruim en gelukkig relativerende aandacht voor de leercyclus van Kolb (niet meer zo rigide als ik zelf ook ooit geleerd heb tijdens mijn trainersopleiding) en de verschillende leerstijlen die Manon Ruyters beschreef - met in een bijlage een zelftest om voorkeurstijlen in kaart te brengen. Goed om je bewust te zijn van je eigen voorkeurstijl en het feit dat je deelnemers ook allemaal hun eigen leerstijl hebben. Ik miste wel de recente inzichten van Karin de Galan, die hierover een flinke steen in de trainersvijver heeft gegooid…

Steile leercurve

Dan begint het praktische werk, met het ontwerpen van leertrajecten. Huybers biedt een zeer gestructureerde aanpak, met veel schema’s en een gedetailleerd draaiboek als voorbeeld. Leerdoelen formuleren, werkvormen kiezen, hulpmiddelen en rekwisieten kiezen (een beetje theater mag wel...). Zeker voor beginnende trainers biedt dit goede houvast. Ook is er ruime aandacht voor de transfer: hoe kun je ervoor zorgen dat de deelnemers wat ze leren ook in de praktijk kunnen en gaan toepassen? Zowel voor, tijdens als na de training? Een belangrijk onderwerp, gezien de ontnuchterende cijfers die onderzoek naar transfer steeds weer laat zien. Een apart deel van het boek is sinds de herziening in 2021 gewijd aan online en blended leren; we hadden toen tenslotte een collectieve steile leercurve op dat gebied.

Trainer als mens

Het HOE-boek voor de trainer besteedt veel aandacht aan de trainer als mens. Goed dat er twee niveaus expliciet uit elkaar getrokken worden: de trainer als procesbegeleider van de dynamiek van de groep én als onderdeel ervan, en de trainer als begeleider van de werkvormen. Hoe geef je een presentatie, hoe begeleid je een onderwijs-leergesprek, een discussie of een groepsopdracht? En een rollenspel? (Dit woord vermijd ik overigens zelf liever, het zorgt steevast voor weerstand en stress bij de deelnemers.) Een aanvulling over het werken met een trainingsacteur was hier overigens wel passend geweest.

competenties en ontwikkeling

Verder is er ruim aandacht voor introspectie over je competenties en ontwikkeling als trainer. Je bent als trainer tenslotte je eigen instrument, en dat behoeft onderhoud. Met RET, mindfulness, inzicht in je eigen kernkwadranten en intervisie met collega’s. In de bijlage vind je onder andere een inzichtgevende competentiescan, die ook voor ervaren trainers een mooi handvat is voor intervisie en ontwikkeling.

Het is alweer de 7e, herziene druk van dit boek. Het trainersvak staat tenslotte niet stil! Een complete gids, belooft Huybers. Dat zou ik niet zo stellig beweren. Maar veelomvattend is haar boek zeker. Waarbij opvalt dat Huybers niet kiest voor specifieke visies of methodieken, ze noemt er vele. Voor een beginnend trainer een uitdaging om uit te vinden wat bij haar of hem past.

Veel wordt kort behandeld, wat uitnodigt tot verder lezen en studeren. HOE-boek voor de trainer is geen leesboek, maar vooral een goed naslagwerk.