We leven in een disruptieve tijd. Daarmee confronteren Farid Tabarki en Joey Hullegie ons keihard in Het versnellingseffect. In agrarische tijden bood het ritme van de natuur houvast. In het industriële tijdperk waren dat efficiëntie, schaal en lineaire vooruitgang. In de moderne tijd vierden rationaliteit, hiërarchie en planning hoogtij. In de postmoderne periode hadden we autonomie, fragmentatie en individualiteit en in de netwerksamenleving boden flexibiliteit en connectiviteit uitkomst. Nu lijkt alle houvast verdwenen. Het is niet meer één enkele ontdekking die zorgt voor transformatie, zoals de ploeg, de stoommachine of het internet in het verleden, maar het is het tempo van de verandering zelf.
betekenisexplosie
De snelheid waarmee technologie zich ontwikkelt en waarmee informatie circuleert, maakt dat we geen status quo meer bereiken maar permanent op pad zijn. Iedereen produceert en verspreidt informatie, overal en continu. Daardoor wordt het steeds moeilijker te onderscheiden wat belangrijk is of om te komen tot gedeelde interpretatie. We vinden geen rust meer in wat waar is en leven als het ware in een betekenisexplosie. Zie daar maar eens in overeind te blijven.
ankerpunten
De auteurs beschrijven in vier delen het verdwijnen van enkele oude, bekende ankerpunten. Als eerste bood autoriteit in het verleden houvast. De top nam beslissingen en er leek sprake van orde. Dat houvast zijn we kwijt en dat voelt niet goed. Versnelling laat zien dat hiërarchie traag is, dat de top context negeert en afwijking uitsluit, maar ook dat een betere sociale ordening mogelijk is die zichzelf continu aanpast en corrigeert. Dat vraagt om nieuwe vormen van autoriteit die niet meer leunen op positie, maar op wat werkt: relationeel en contextgevoelig organiseren, transparant en wederkerig.
verbondenheid
Vroeger hielden we ons vast aan plaats. Dat bood oriëntatie, nabijheid bracht relaties en grenzen zorgden voor orde. Maar dat alles verdwijnt als sneeuw voor de zon en zorgt voor disruptie. Plaats dwong iedereen een en dezelfde maat op, hield de buitenwereld buiten en liet variatie verdwijnen. De huidige versnelling lost die grenzen op en zorgt dat we kunnen bouwen aan een ordening die is gebaseerd op wat zich aandient. Interactie, wederkerigheid en synchroniciteit helpen meebewegen met de context en leiden tot samenwerking op het juiste moment, op de juiste plek en met de juiste betekenis. Een ander soort verbondenheid ontstaat in de vorm van een schimmelnetwerk: onzichtbaar, flexibel en precies daar waar nodig.
waarde
Waarde bood zekerheid. We konden haar meten en controleren. Maar waarde gebaseerd op het bekende sluit variatie uit, houdt vernieuwing tegen en geeft een vals gevoel van zekerheid. Versnelling wakkert efficiëntie en optimalisatie aan, waardoor waarde juist kan groeien uit ontdekking in plaats van uit herhaling. Vernieuwing moet ontstaan uit interactie met wat zich aandient. Dat kan alleen door leren, variëren en transformeren mogelijk te maken.
menselijke maat
Ten slotte gaf de menselijke maat richting, waardoor we begrepen wat we konden overzien en de wereld naar onze maat konden regelen. De menselijke maat is echter beperkt, waardoor we context negeren, te laat corrigeren en complexiteit reduceren tot wat we aankunnen. Versnelling gaat onze menselijke schaal te boven en dwingt ons om breder te kijken. We moeten daarom technologie ontwikkelen die uitgaat van de wereld als levend systeem. Daarmee kunnen we onze maat oprekken tot een menselijkheid die de schaal van nu aankan.
Het bestek van een recensie is te beperkt om recht te doen aan de rijkdom van de inhoud van dit boek. Door het te lezen leren we begrijpen hoe we terechtgekomen zijn in de huidige verwarrende tijd. Maar vooral ook waar de kansen liggen om beter met het hier en nu om te gaan en de toekomst vol vertrouwen tegemoet te zien. Dat maakt Het versnellingseffect tot een uitermate belangrijk boek.