‘Dé manier van bruut eerlijk werven is je deuren openen’

Waarom is het zo moeilijk voor werkgevers om goede mensen te vinden?

Iedereen is superkritisch als het gaat over werk. Mensen zien het als een essentieel onderdeel van het leven. Werk geeft je leven zin, voorziet in je sociale contacten, het geeft je structuur en een inkomen.

Als de arbeidsmarkt krap is, kun je kiezen. Dan ben je ook zuiniger op jezelf. Waar ga ik mijn vakmanschap inzetten? Je denkt twee keer na voor je je vertrouwde baan achter je laat.

De titel van jouw boek Bruut eerlijk werven. Wat versta je daaronder?

Solliciteren doe je vanuit hoop op een beter leven. Als sollicitant wil je dat die hoop uitkomt, zodra je bij een werkgever aan de slag gaat. Hoe bruut eerlijker de werkgever is over het werken bij hem, hoe meer die hoop uitkomt.

En andersom geldt het ook. Als werkgever zit je niet te wachten op veel sollicitanten, je wilt de allerbeste! En hoe beter de zelfselectie vooraf, hoe beter de nieuwe collega die wél ja zegt.

Heb je een concreet voorbeeld van bruut eerlijk werven?

Dé manier van bruut eerlijk werven is je deuren openen. Gewoon één open middag, van half vijf tot half zeven. Zodat mensen onbekommerd kunnen praten met de huidige collega's. Want als je praat met de mensen die daar nu al werken, voel je: ga ik hier floreren of niet?

Ik was ooit bij een bedrijf dat vieze dieselmotoren vervangt door waterstof. Na werktijd kwamen monteurs in hun overall langs om met geïnteresseerden in gesprek te gaan. De ene geïnteresseerde zei na afloop: ‘Ik wist niet dat dit bestond, ik ga solliciteren.’ Een ander: ‘Elke dag nieuwe techniek leren? Daar heb ik geen zin in.’ En een derde: ‘Ze ontbijten hier elke ochtend samen. Dat is mij veel te klef.’

Hoe mooi is dat? Die twee laatste mensen heb je ook niet in je procedure. Laat staan als nieuwe collega die na een paar weken gefrustreerd weer vertrekt.

En wat is volgens jou de grootste fout die werkgevers maken bij de werving, wat kan anno 2026 écht niet meer?

Het praten in clichés. Heb het in je vacatureteksten dus nóóit over ‘een dynamische werksfeer’ of ‘leuke teams’. Hoe rauwer je bent, hoe beter. Ik kreeg onlangs de vraag van een bedrijf: ‘En wat nou als er gedoe is, vertel je dat ook?’ Zeker weten dat je dat zegt. Dan zoek je dus iemand die om kan gaan met dat gedoe en er misschien zelfs wel van geniet om dat gedoe op te lossen.

Bij bol.com benoemen ze in hun vacatures ook expliciet de minpunten van een functie. Dat noem je het blemishing effect. Als jij namelijk het negatieve durft te benoemen, geloven mensen het positieve ook. Dan weten ze: hier worden geen sprookjes verteld.

Geen clichés en sprookjes, wel rauw en echt: check! Wat zijn volgens jou de drie gouden wervingstips?

De eerste en belangrijkste tip hebben we het net al over gehad, dat is als bedrijf je deuren openen. Het maakt hierbij niks uit of je nu een groot of een klein bedrijf bent en het hoeft ook helemaal niet veel geld te kosten. Zo organiseren ze bij Rijk Zwaan elke maand het ‘Ontmoetbijt’. Dit is een ontbijt waar geïnteresseerden vrijblijvend kunnen aanschuiven om de sfeer van het bedrijf te proeven.

Mijn drie belangrijkste tips zijn:

• Tip 1: Zet elke maand je deuren open voor een informele kennismaking, dit is echt een must!
• Tip 2: Heb goed in het vizier wie jouw ambassadeurs zijn; dat zijn je huidige medewerkers en níet HR of management.
• Tip 3: Beloon referral recruitment, dat hoeft niet altijd met geld te zijn. In de zorg is er bijvoorbeeld geen geld. Vraag daarom aan medewerkers hoe zij beloond willen worden.

Wat vergeten werkgevers bij het werven van nieuwe mensen? Welke blinde vlek zie jij vaak?

Wat werkgevers vergeten is dat mensen het verschrikkelijk vinden om te solliciteren. Uit onderzoek blijkt dat mensen nog liever in de tandartsstoel zitten! Werkgevers zijn daar niet mee bezig, die denken vaak: ik wil tien sollicitanten, zo moeilijk kan het toch niet zijn?

Solliciteren is hoop op een beter leven. De verwachting dat hun leven beter wordt, moet zo groot zijn dat de kans op afwijzing minder zwaar weegt. Afwijzing doet altijd pijn, hoe groot of hoe klein ook, dat maakt niet uit. Daarom moet een vacature altijd iets bevatten waarvan het hart van jouw aanstaande collega een sprongetje maakt.

Wat is dat dan, waarvan maakt een hart een sprongetje?

Dat is voor iedereen verschillend. De een wil dichter bij huis werken, terwijl de ander kijkt naar een beter salaris. Werk dat betekenis geeft, scoort voor alle werkzoekenden hoog. Vaak is het een combinatie van factoren waardoor iemand zegt: yes, hier ga ik voor.

Het moet in elk geval de moeite waard zijn. Je ziet nog te vaak gebeuren dat de overstap naar een andere baan tegenvalt. Medewerkers gaan dan snel weer weg, ze melden zich ziek of ze blijven hangen in een baan die ze niet leuk vinden.

Alle drie de opties zijn verre van ideaal. Daarom is het zo belangrijk om bruut eerlijk te werven. Door een potentiële collega een realistisch beeld te geven wat hij of zij kan verwachten, is de kans op een geslaagde match véél groter. Daar wordt iedereen beter van, de medewerker én jij als werkgever.

En als laatste, waar moeten we vandaag nog mee stoppen?

De motivatiebrief! Iedereen vindt het een hel om zijn motivatie op papier te zetten. De mensen die ik spreek vragen er allemaal hulp bij, van iemand die ze kennen, van een loopbaancoach of van ChatGPT.

En wetenschappelijk gezien heeft het nul voorspellende waarde in hoe iemand bij jou gaat presteren. Nul! Dit heb ik met de Universiteit Tilburg tot op de bodem uitgezocht. Dus echt, weg met die motivatiebrief.