Ik werk ondertussen al meer dan tien jaar met leidinggevenden, teams en organisaties. Keer op keer gaat het over verstandige, ervaren professionals. Mensen met bakken expertise en goede intenties. En toch hoor ik in bedrijven opvallend vaak dezelfde verzuchtingen terugkomen.
‘Waarom blijft die medewerker zo defensief reageren op feedback?’
‘Waarom zegt niemand iets tijdens de vergadering, maar ontploft de wandelgang nadien?’
‘Waarom nemen mensen zo weinig eigenaarschap?’
‘Waarom voelt het alsof ik voortdurend brandjes aan het blussen ben?’
interveniëren op het topje van de ijsberg
De reflex is dan vaak om nog een opleiding te organiseren. Een training feedback, een workshop communicatie, een model rond persoonlijkheidsstijlen. Begrijp me niet verkeerd: die dingen hebben absoluut hun waarde. Maar soms blijven dezelfde patronen terugkomen, ondanks alle tools, inzichten en goede intenties.
En dat is precies waar mijn boek over gaat.
Veel leiderschapstrainingen focussen op wat zichtbaar is: gedrag, communicatie, structuur, afspraken. Het topje van de ijsberg. Maar wat teams vaak vastzet, speelt zich onder de waterlijn af.
Onder de waterlijn spelen vaak heel andere dynamieken: angst voor afwijzing, conflictvermijding, loyaliteiten en onuitgesproken verwachtingen. Onder de waterlijn zie je hoe volwassen mensen onder druk vaak reageren vanuit oude patronen en beschermingsmechanismen.
Achter professioneel gedrag schuilt vaak iets anders
Dat klinkt voor sommigen misschien soft of therapeutisch. Maar in de praktijk is het net bijzonder concreet.
- De leidinggevende die alles controleert omdat fouten vroeger afgestraft werden.
- De medewerker die dichtklapt bij feedback omdat kritiek vroeger gelijkstond aan afwijzing.
- Het team dat roddelt omdat directe confrontatie onveilig voelt.
- De high performer die overal verantwoordelijkheid neemt, behalve voor zijn eigen grenzen.
Dat zijn niet zomaar communicatieproblemen, dit zijn oude mechanismen die onder druk plots de overhand nemen.
In mijn werk gebruik ik vaak de metafoor van de ‘kleuterklas’. Niet om mensen belachelijk te maken, maar omdat we ons allemaal wel eens als kleuters gedragen. En soms disproportioneel reageren vanuit angst, boosheid, schaamte of bewijsdrang, zeker onder druk.
Emotionele volwassenheid is geen soft skill
En precies daar wringt het vandaag vaak in organisaties.
We verwachten emotionele volwassenheid van mensen, maar leren hen vooral vaardigheden aan. Terwijl een feedbackmodel weinig helpt wanneer iemand volledig getriggerd geraakt. Want zodra ons zenuwstelsel in verdediging gaat, verliezen we toegang tot nuance, nieuwsgierigheid en verbinding.
Daarom geloof ik dat sterk leiderschap niet alleen gaat over wat je doet, maar ook over wie je bent wanneer het spannend wordt.
- Kan je reguleren in plaats van reageren?
- Kan je moeilijke gesprekken voeren zonder in controle, vermijding of pleasen te schieten?
- Kan je kijken naar wat er onder gedrag zit, in plaats van enkel het gedrag te willen corrigeren?
De toekomst van leiderschap ligt onder de waterlijn
In Help, mijn team is een kleuterklas combineer ik inzichten uit psychologie, systemisch werk en Internal Family Systems (IFS) met mijn ervaring als bedrijfspsycholoog en leiderschapstrainer. Niet om van organisaties therapiegroepen te maken, maar net om leiders en teams een diepere en meer duurzame manier van kijken te geven.
Want zolang we enkel interveniëren op symptomen, blijven we vaak hetzelfde gesprek voeren in een andere verpakking.
Een team verandert niet fundamenteel door betere vergadertechnieken alleen. Een organisatiecultuur verandert niet enkel door waarden op een muur. En psychologische veiligheid ontstaat niet door één inspirerende keynote.
Echte verandering vraagt dat we ook durven kijken naar de onderstroom.
- Naar wat mensen meebrengen.
- Naar wat spanning doet met een systeem.
- Naar de ongeschreven regels in teams.
- Naar de patronen die samenwerking bemoeilijken, maar vaak perfect verklaarbaar worden zodra je leert kijken onder de waterlijn.
volwassen aanwezig zijn
Ik ben ervan overtuigd dat de toekomst van sterk leiderschap en high performing teams niet ligt in nog meer vaardigheden ontwikkelen, maar in het vermogen om als mens volwassen aanwezig te zijn wanneer de spanning oploopt.
Want uiteindelijk bepaalt niet alleen de expertise in een team de kwaliteit van samenwerking, maar vooral de mate waarin mensen emotioneel volwassen kunnen omgaan met spanning, verschil en verantwoordelijkheid.
Nieuwsgierig geworden naar wat er écht speelt onder de oppervlakte van samenwerking en leiderschap? In Help, mijn team is een kleuterklas laat Delia Amoruso zien hoe emotionele volwassenheid, psychologische veiligheid en bewust leiderschap teams sterker maken. Bestel het boek bij Managementboek en ontdek hoe je voorbij symptomen kijkt naar duurzame verandering.
Over Delia Amoruso
Delia Amoruso is psycholoog, coach en expert in innerlijkkindtherapie, relaties en leiderschapsontwikkeling. Ze combineert wetenschappelijk onderbouwde methodes met een diep begrip van menselijke emoties en relaties. Met haar transformerende aanpak hielp ze al duizenden mensen hun oude wonden te helen en de verbinding met zichzelf te herstellen.