Samenwerken is voor organisaties al lang geen vriendelijke bijzaak meer, maar een cruciale, directe voorwaarde voor succes. Steeds opnieuw diende zich voor mij dezelfde vraag aan: hoe richt je samenwerking zo in dat zij blijft functioneren, los van een persoon, één ingreep of een korte periode van verhoogde energie?
sociale bedding
Mensen zijn namelijk niet geprogrammeerd voor optimale prestaties, maar voor sociale overleving, zoals de evolutie ons heeft aangetoond. De benodigde sociale bedding om ons instinct voor sociale overleving om te zetten in gezamenlijke productiviteit, is nog altijd een blinde vlek in organisaties. Daardoor blijft veel samenwerkingspotentieel onbenut. Dit inzicht vormt de basis van mijn nieuwe boek: De Contextgestuurde Organisatie.
prestatiemodel
Jarenlang lag de nadruk in organisaties vooral op presteren. Targets, controle en persoonlijk functioneren bepaalden hoe er werd gewerkt. Samenwerking werd gezien als iets dat vanzelf zou volgen, zolang de resultaten maar werden behaald. Dit prestatiemodel hield lang stand, tot de keerzijde zichtbaar werd in oplopende werkdruk, uitval en een arbeidsmarkt waarin medewerkers kritische keuzes konden maken.
tegenreactie
Sinds enkele jaren zie ik een duidelijke tegenreactie ontstaan. Meer aandacht voor de mens. Voor welzijn, werk-privébalans, werkgeluk en autonomie. Die beweging is begrijpelijk en in veel gevallen ook nodig. Ze brengt opnieuw ruimte en zuurstof in organisaties die kampen met hoge loonkosten, oplopende ziekteverzuimcijfers en vacatures die lang openstaan, waardoor de werkdruk op teams verder toeneemt.
spanningsveld
Tegelijk zie ik hierdoor een nieuw spanningsveld ontstaan. Wanneer de focus sterk verschuift naar individueel welzijn, dreigt het besef naar de achtergrond te verdwijnen dat sterke resultaten juist ontstaan dóór samenwerking. Organisaties kijken dan steeds meer naar individuele behoeften en verwachtingen, terwijl de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor het geheel minder zichtbaar wordt. Het risico daarvan is dat samenwerken langzaam verandert van samen bouwen aan een gemeenschappelijk resultaat naar het voortdurend afstemmen van individuele belangen. Terwijl juist in die samenwerking onze grootste kracht schuilt.
dominante focus
Wie blijft denken in deze twee uitersten, blijft de slinger tussen een prestatiegerichte en een mensgerichte focus achternahollen als een jager die twee konijnen wil vangen en uiteindelijk met lege handen achterblijft. Samenwerking wordt dan telkens aangepast aan de dominante focus van dat moment. Dat kost veel energie en levert zelden een beleid op dat standhoudt.
prestatie- en mensgerichtheid
De echte kans voor organisaties ligt in het vinden van een modus die deze dualiteit overstijgt. Die dimensie ontstaat wanneer je beide focuspunten samenbrengt in de inrichting van de werkcontext. Dan verschuift je perspectief en stel je andere vragen. Geen vragen meer over hoe je medewerkers via hogere targets harder laat presteren. Ook niet uitsluitend hoe je individueel werkgeluk vergroot. Relevante vragen worden dan: hoe organiseer je samenwerking zó dat medewerkers gemotiveerd blijven om bij te dragen aan het geheel én dat die bijdrage ook leidt tot resultaat?
Daarmee combineer je prestatiegerichtheid en mensgerichtheid op een duurzame manier, die hedendaagse organisatie-uitdagingen in één beweging helpt oplossen.
werkcontext
Medewerkers hoeven dan niet langer te kiezen tussen presteren of zichzelf beschermen. Organisaties hoeven minder op gedrag te sturen en kunnen zich focussen op het ontwerpen van de werkcontext - iets waar zij wél direct invloed op hebben. Samenwerken wordt het primaire doel, omdat het logisch voortvloeit uit hoe de werkcontext is opgebouwd. Prestaties volgen daaruit vanzelf, gedragen door een sociale bedding die uitnodigt om mee te blijven doen.
In De Contextgestuurde Organisatie werk ik deze visie concreet uit aan de hand van vier bouwstenen en tal van praktische handvatten. Zo laat ik zien hoe organisaties een echte powerhouse voor samenwerking kunnen worden, waarbij topprestaties én werkgeluk elkaar versterken.
Nieuwsgierig geworden naar een andere kijk op samenwerken, prestaties en werkgeluk?
De Contextgestuurde Organisatie laat zien hoe organisaties duurzame resultaten bereiken door de werkcontext slim in te richten. Ontdek de praktische bouwstenen en inzichten in het boek en bestel het via Managementboek.
Over Saskia Lips
Saskia Lips is organisatieadviseur, ervaren manager, architect van het moderne contextdenken en auteur van de bestseller 'Leidinggevenden zijn Contextmakers' (2023, S. Lips en I. Mink). Met een scherpe blik en een vlotte pen onthult zij waarom samenwerken nooit vanzelf gaat: het groeit of krimpt met de werkcontext.