Je zit met de juiste mensen aan tafel, maar toch blijft een besluit uit. De vergadering loopt uit, iedereen gaat naar huis met een ander beeld en de knoop wordt maar niet doorgehakt. Frustrerend ... en onnodig.
Het idee waarop De Beslisarchitect is gebouwd, komt van psycholoog Kurt Lewin (1890-1947), de grondlegger van de sociale psychologie. Gedrag (G), zei Lewin, is het product van iemands persoonlijkheid (P) en de omgeving waarin iemand zich bevindt (O).
G = P × O
fysieke en sociale omstandigheden
Ons gedrag is niet los te zien van de fysieke en sociale omstandigheden waarin we verkeren. Denk er even over na: we gedragen ons anders in een overleg met drie collega’s dan in een zaal met dertig mensen. Anders in een sauna dan op een verjaardag. Dat is geen toeval; dat is context. En, voegde Lewin eraan toe: wil je gedrag veranderen, probeer dan de omgeving te veranderen, want dan zie je gedrag meebewegen.
In welke omgeving beslissen wij?
In De Beslisarchitect ontleden we die omgeving: de setting waarin mensen samenkomen om ideeën uit te wisselen, te discussiëren en besluiten te nemen. De inrichting van de ruimte. De rituelen. De sociale codes. Wie waar zit, wie als eerste spreekt, of presentaties zijn toegestaan. Het is allemaal van invloed op waar het in dit boek over gaat: besluiten nemen.
Ik wil je bewust maken van de dingen die vanzelfsprekend lijken, maar dat eigenlijk niet zijn. Mijn stelling is simpel: we kunnen die omgeving doelgericht en bewust ontwerpen.
Het beste idee uit de sociale psychologie ooit
Als beslisarchitect maak ik met de juiste omstandigheden bepaald gedrag mogelijk. En als we die omgeving willen ontwerpen, dan is er een goede en een verkeerde manier.
Eerst de verkeerde manier - de meest gebruikte manier. Als we bepaald gedrag willen zien, dan zijn we steevast geneigd ons af te vragen: hoe krijgen we anderen (of onszelf) zo ver dat…? Maar, zei Lewin honderd jaar geleden al: dat is niet slim.
Verstandiger is het om ons af te vragen: waarom gebeurt het (nog) niet? Als we belemmeringen wegnemen, zullen we zien dat mensen in beweging komen.
Wat belemmert goede beslissingen?
In dit boek bespreek ik negen belemmeringen:
- De oplossingsreflex
- De valkuil van wensdenken
- Onze afkeer van verlies
- De stemming aan tafel
- De woorden die we zeggen en schrijven
- Het decor waarin we acteren
- De zoektocht naar aanwijzingen
- De beperkte tijd die we hebben
- Het laatste kwartier
Na het lezen van dit boek begrijp je deze belemmeringen. Maar belangrijker nog: je weet ook hoe je ze kunt voorkomen of wegnemen.
Overal waar mensen samen aan tafel gaan, informatie uitwisselen en beslissingen nemen, kom je deze belemmeringen tegen: in de woonkamer, de formatiekamer, de spreekkamer, de raadkamer, de operatiekamer en de bestuurskamer.
artsen, politici, bestuurders en investeerders
Voor dit boek sprak ik met een breed scala aan mensen over hoe zij besluiten nemen en daar de optimale omstandigheden voor proberen te creëren.
Ik beloof je geen betere argumenten, scherpere analyses of slimmere meningen. Ik beloof je iets anders: dat je leert zien waardoor gesprekken ontsporen, nog vóórdat ze ontsporen. Waarom mensen zwijgen terwijl ze iets weten. Hoe goede intenties toch stilvallen.
En vooral: hoe we, zonder harder te praten of meer te overtuigen, de omstandigheden zo kunnen ontwerpen dat betere besluiten vanzelf dichterbij komen.
Hoe ontwerp je gesprekken en vergaderingen waarin betere besluiten ontstaan? De Beslisarchitect laat zien welke onzichtbare factoren invloed hebben op besluitvorming — en hoe je die bewust kunt sturen. Een inspirerend boek voor iedereen die werkt met teams, overleg en complexe keuzes. Bestel het boek via Managementboek.
Over Hans van Emmerik
Hans van Emmerik (1987) is gedragseconoom, adviseur en docent aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Hij is gespecialiseerd in besluitvorming en debuteerde in 2026 met het boek De beslisarchitect. Meer weten? www.beslisarchitect.nl