De bijdragen in dit nummer maken duidelijk dat veel hedendaagse vraagstukken zich afspelen op een dieper, relationeel niveau. In ons gesprek met Bart Brandsma lezen we dat polarisatie geen rationeel meningsverschil is dat je kunt gladstrijken met argumenten. Het is een dynamiek die het midden onder druk zet en mensen emotioneel in kampen duwt. Brandsma: ‘Pushers proberen het midden te splijten. Zij zeggen: de enige plek waar je geen bestaansrecht hebt, is het midden.’ Polarisatie vraagt geen bruggenbouwers, maar leiderschap dat het midden claimt en aan zich weet te verbinden.
Tijdgeestonderzoekers Farid Tabarki en Joey Hullegie signaleren dat veel systemen momenteel niet optimaal werken, onder andere omdat onderlinge relaties niet floreren. Gezonde systemen draaien op drie fundamentele krachten: zelfcorrectie, variatie en cohesie. Ze zoeken het onder meer in netwerken die niet standaardiseren, maar relationeel werken.
Psychologische veiligheid ontstaat niet door beleid of protocollen, zegt Hans van der Loo, maar in het dagelijks handelen. Dat vraagt om aandacht, aanspreekbaarheid en het verdragen van spanning, niet om schijnharmonie. ‘Als je vrij kunt praten, jezelf kunt zijn en gezien wordt in een team, gaat het beter met de organisatie.’
Eenzelfde beweging zien we in de benadering van polarisatie die Ivo Brughmans voorstaat. Niet de standpunten staan centraal, maar wat eronder ligt: de waarden, behoeften en gevoelens die mensen drijven. Door voorbij de inhoud te kijken en oprecht te luisteren naar waar het voor de ander werkelijk over gaat, ontstaat ruimte. Niet om verschillen op te lossen, maar om ze te begrijpen en hanteerbaar te maken.
Ik sluit af met Jacky van de Goor, die pleit voor het herstellen van echt contact. ‘Dat vraagt niet om doelmatigheid, maar om verwondering en openheid: om de ander of het andere echt te zien. Want een dag niet geraakt is een dag niet geleefd.’ En dat raken doe je met lichtheid, speelsheid, humor en bovenal menselijkheid.
Deze, en andere artikelen lees je in het februarinummer van Managementboek Magazine.
Over Justin van Lopik
Justin van Lopik is werkzaam bij Managementboek en hoofdredacteur van Managementboek Magazine, platform voor business professionals.