Voice Dialogue: de methode om je innerlijke ikken te leren kennen

Waarom doen we wat we doen? Waarom kunnen we bepaalde dingen maar niet veranderen, ook al willen we dat nog zo graag? Voice Dialogue biedt antwoorden op deze vragen door inzicht te geven in de verschillende 'ikken' of subpersoonlijkheden die we allemaal in ons dragen. Deze in Nederland inmiddels breed toegepaste methode, ontwikkeld door de Amerikaanse psychologen Hal en Sidra Stone, helpt mensen om bewuster te worden van hun innerlijke krachtenveld.

De kern van Voice Dialogue is eenvoudig: wij bestaan niet uit één enkel 'ik', maar uit een verzameling van vaak tegenstrijdige kanten. De ene keer staat je harde werker aan het roer, dan weer je levensgenieter. Sommige ikken voeren de boventoon in je leven, andere zijn naar de achtergrond verdrongen. Door letterlijk in gesprek te gaan met deze verschillende kanten, ontstaat er inzicht en keuzevrijheid.

De metafoor van de innerlijke bus

Voice Dialogue werkt met een krachtige metafoor: stel je voor dat je innerlijke wereld een bus is. Sommige subpersoonlijkheden zitten standaard achter het stuur – dit zijn je primaire ikken, de kanten die je het meest laat zien. Andere delen zitten op de achterbank of staan zelfs buiten de bus – dit zijn de verstoten ikken, de kanten van jezelf die je liever niet toelaat.

Zo kan je pleaser achter het stuur zitten, terwijl je assertieve kant achter in de bus is weggedrukt. Of je perfectionist heeft de leiding genomen, waardoor je levensgenieter nauwelijks aan bod komt. Door met deze verschillende kanten in gesprek te gaan, leer je niet alleen wie er in je bus zit, maar kun je ook bewuster kiezen wie er aan het stuur mag.

Voor coaches en therapeuten: werken met kwetsbaarheid

Voor professionals die met Voice Dialogue aan de slag willen, is het essentieel om te begrijpen dat achter elk beschermend ik een laag van kwetsbaarheid schuilgaat. Je primaire ikken zijn er niet voor niets: ze beschermen je tegen pijn, afwijzing of angst. Een meisje dat een keer uitgelachen is tijdens een spreekbeurt, ontwikkelt een ik dat ervoor zorgt dat ze nooit meer voor een groep hoeft te staan.

Het vak van de coach of therapeut is om eerst respectvol te luisteren naar deze beschermende kanten, voordat er ruimte ontstaat voor de verstoten delen. Je waardeert de beschermer, en pas daarna ontstaat er vanzelf opening voor de tegengestelde pool. Dit vraagt geduld, sensitiviteit en het vermogen om als begeleider ongemak te verdragen zonder dit weg te willen nemen.

Voice Dialogue in relaties: de tango van de ikken

Wat maakt Voice Dialogue bijzonder krachtig, is de toepassing op relaties. In alle relaties reageren subpersonen op elkaar. Je zorgt voor de ander, ruimt diens rommel op, past je aan. Zolang dat werkt, is er sprake van een positief bindingspatroon. Maar op het moment dat je geen keuze meer hebt en het niet meer vrijwillig voelt, wordt het een negatief patroon.

Het probleem is dat we in zo'n patroon niet communiceren over de onderliggende kwetsbaarheid. We zorgen voor de kwetsbaarheid van de ander, maar niet voor onze eigen behoefte. Voice Dialogue helpt om die patronen te doorbreken door meer vanuit een bewuste positie te opereren: wat heb ik over het hoofd gezien? Voor welke eigen behoefte moet ik zelf zorgen?

De innerlijke criticus: een veelvoorkomend obstakel

Een van de meest hardnekkige ikken waar veel mensen last van hebben, is de innerlijke criticus. Deze stem zorgt ervoor dat je nooit goed genoeg bent, dat je jezelf niet kunt ontplooien vanuit onzekerheid en faalangst. Begrijpelijk dat veel mensen deze stem het liefst het zwijgen willen opleggen.

Toch leert Voice Dialogue een andere benadering: ook de criticus verdient erkenning. Hij is er niet voor niets. Vaak heeft hij je als kind beschermd tegen teleurstelling of straf. Het gesprek aangaan met deze kant – zonder ermee samen te vallen – helpt om je ervan te scheiden en nieuwe mogelijkheden te ontwikkelen. Je hoeft de criticus niet weg te sturen, maar wel te leren wanneer zijn stem nuttig is en wanneer niet.

Van begrijpen naar transformatie

Voice Dialogue is geen snelle oplossing. Het is een geleidelijk proces van transformatie waarbij je leert om verschillende kanten van jezelf toe te laten en te hanteren. Door je ikken te ontmoeten en hun verhaal te horen, ontstaat er zelfkennis en keuzevrijheid. Je leert de spanning te dragen die tegenstrijdige kanten in je oproepen en wordt als het ware de manager van je innerlijke team.

Wat de methode zo krachtig maakt, is dat er geen waardeoordeel is. Er zijn geen goede of foute ikken. Zelfs die kanten waar je je voor schaamt of waar je een hekel aan hebt, mogen er zijn. Deze niet-oordelende benadering draagt bij aan zelfacceptatie en helpt om meer van je eigen mogelijkheden tot bloei te laten komen.

Leren door ervaring

Alle auteurs benadrukken dat Voice Dialogue niet te leren is door er alleen over te lezen. De werkelijke kracht zit in de ervaring: het daadwerkelijk voelen wat er gebeurt als je vanuit een bepaald ik spreekt, en hoe het is om je daarvan weer los te maken. Daarom raden professionals aan om zelf bij een Voice Dialogue-facilitator langs te gaan om je eigen bus te leren kennen.

Voor begeleiders is dit zelfs essentieel: om anderen goed te kunnen begeleiden, moet je eerst je eigen kwetsbaarheden kennen. Want ook in de begeleidingsrelatie ontstaan bindingspatronen. De professional wordt, net als de cliënt, gereduceerd tot een aantal subpersonen. Het ervaren en bewust zijn van die eigen kanten helpt om vrijer te zijn in je begeleiding en jezelf verder te ontwikkelen.

Een blijvend proces van ontdekking

Voice Dialogue is geen methode die je 'af' kunt leren. Het blijft een proces van ontdekking, waarin je steeds nieuwe lagen van jezelf tegenkomt. Wat begint als een zoektocht naar meer zelfkennis, kan uitgroeien tot een fundamenteel andere manier van kijken naar jezelf en je relaties.

De methode leert je dat je mag zijn wie je bent, inclusief alle tegenstrijdigheden. Dat de verschillende kanten in je niet opgelost hoeven te worden, maar ruimte mogen krijgen. En dat groei niet zozeer zit in het veranderen van wie je bent, maar in het ontwikkelen van meer bewustzijn over en regie op je innerlijke wereld. Zoals de titel van een van de boeken het zo treffend verwoordt: verander niks – en ontdek wie je werkelijk bent.