Taiwan: eiland in het oog van de storm

Taiwan is meer dan een eiland in de Stille Oceaan. Het is een democratische natie van 24 miljoen mensen, de thuisbasis van 's werelds belangrijkste chipfabrikant, en tegelijk misschien wel de gevaarlijkste geopolitieke breukzone ter wereld. Terwijl Beijing het eiland beschouwt als een afvallige provincie die 'herenigd' moet worden met het vasteland, fungeert Taiwan als onmisbare schakel in de mondiale technologie-industrie. Deze paradox maakt het eiland tot een cruciaal onderwerp voor iedereen die de toekomst van internationale betrekkingen, technologie en economie wil begrijpen.

Het silicon shield: Taiwan als chipfabriek van de wereld

Taiwan produceert meer dan 60% van alle computerchips wereldwijd en ruim 90% van de meest geavanceerde chips. Het bedrijf Taiwan Semiconductor Manufacturing Company (TSMC) is daarbij de onbetwiste wereldleider. Deze chips zitten in smartphones, auto's, vliegtuigen, wapensystemen en vrijwel elk modern elektronisch apparaat. Zonder Taiwan's halfgeleiderindustrie zou de wereldeconomie tot stilstand komen.

Deze afhankelijkheid creëert wat analisten het 'silicon shield' noemen: de hoop dat China Taiwan niet zal aanvallen omdat een invasie de mondiale chipvoorziening zou ontwrichten. Maar is die bescherming voldoende? En hoe kwetsbaar maakt deze concentratie de rest van de wereld?

ASML en de Nederlandse rol in Taiwan's succes

Het Nederlandse bedrijf ASML levert de extreme ultraviolet (EUV) lithografiemachines die nodig zijn om de meest geavanceerde chips te produceren. Zonder deze machines kan TSMC zijn technologische voorsprong niet behouden. Marc Hijink beschrijft in Focus - De wereld van ASML hoe deze symbiose tussen Nederlands hightech en Taiwanese productiekracht centraal staat in de wereldwijde machtspolitiek.

ASML mag zijn meest geavanceerde machines niet aan China leveren, onder druk van de Verenigde Staten. Deze exportbeperkingen tonen aan hoe technologie een geopolitiek wapen is geworden, met Taiwan als inzet.

De Chinese claim: één land, twee systemen?

Voor de Chinese Communistische Partij is Taiwan geen buitenlands grondgebied, maar een afvallige provincie die 'herenigd' moet worden met het moederland. President Xi Jinping heeft deze hereniging tot prioriteit verheven en sluit militair ingrijpen niet uit. De vraag is niet meer óf, maar wanneer en hoe China zal proberen Taiwan onder controle te krijgen.

Geopolitieke spanningen en toekomstscenario's

De spanning rond Taiwan neemt toe. Chinese gevechtsvliegtuigen schenden regelmatig het Taiwanese luchtruim, en militaire oefeningen in de Straat van Taiwan worden steeds agressiever. De Verenigde Staten hebben zich formeel niet verplicht tot militaire verdediging van Taiwan, maar leveren wel wapens en onderhouden nauwe banden.

Verschillende scenario's zijn denkbaar: een Chinese blokkade van het eiland, een invasie, of een langzame economische en politieke uitputting. Elk scenario zou verstrekkende gevolgen hebben voor de wereldeconomie, de chipvoorziening en het militaire machtsevenwicht in Azië.

Taiwan in bredere context

Om Taiwan te begrijpen moet je ook de Chinese blik kennen. Voor velen in China is de afscheiding van Taiwan een historische wonde die geheeld moet worden. De burgeroorlog tussen nationalisten en communisten eindigde in 1949 met de vlucht van Chiang Kai-shek naar Taiwan. Sindsdien leven er twee Chinese regeringen: de Volksrepubliek op het vasteland en de Republiek China op Taiwan.

Toekomstperspectieven en strategische dilemma's

De komende jaren worden cruciaal voor Taiwan. Zal het eiland zijn onafhankelijkheid kunnen bewaren? Kunnen de Verenigde Staten en hun bondgenoten China afschrikken van militair ingrijpen? En hoe kwetsbaar is de wereldeconomie door de concentratie van chipproductie op dit ene eiland?

Steeds meer landen en bedrijven proberen hun afhankelijkheid van Taiwan te verminderen. De VS investeren miljarden in eigen chipfabrieken, en ook Europa wil minder afhankelijk worden. Maar deze diversificatie kost jaren en zal Taiwan's dominantie op korte termijn niet breken.

Taiwan begrijpen: een noodzaak voor de 21e eeuw

Taiwan is de spil waar technologie, economie en geopolitiek samenkomen. Het eiland belichaamt de spanning tussen democratie en autocratie, tussen globalisering en nationale soevereiniteit, tussen economische afhankelijkheid en strategische autonomie. Wie de wereld van morgen wil begrijpen, kan Taiwan niet negeren.

De boeken en artikelen op deze pagina bieden verschillende perspectieven op deze complexe kwestie. Van de technologische dimensie via Marc Hijinks analyse van ASML tot de geopolitieke analyse van China-experts: samen schetsen ze een beeld van een eiland dat veel groter is dan zijn oppervlakte doet vermoeden. Taiwan is klein op de kaart, maar immens in zijn impact op onze wereld.