Onze meest nabije relaties betekenen het meest voor ons. Liefde en vriendschap geven schoonheid aan het leven. Maar wat geeft eigenlijk schoonheid aan die relaties?
Als je gaat rondvragen, kom je waarschijnlijk terug met antwoorden als: je moet er samen aan werken. Dat vind ik zelf wat beperkt, of onvolledig. Dat is waar Carola van der Veen binnenkomt. Met haar boek Ik, jij, wij geeft ze een uitgebreid antwoord op de relatievraag. Dat doet ze vanuit een cruciaal relatie-ingrediënt: hechting.
Een goede titel
Laten we beginnen bij het begin. De titel van dit boek is even eenvoudig als briljant. Een goede titel is het halve boek; dit boek bewijst dat opnieuw. Met drie woorden geeft Van der Veen de supersamenvatting van haar boek, de essentie ervan. De diepte daarvan zag ik pas na het lezen van het hele boek.
Laat ik kort weergeven wat de titel ‘Ik, jij, wij’ nu voor mij betekent.
Ik
Als het gaat om hechting draait het om de mensen ik, jij en wij. Allereerst ben ik belangrijk. Ik mag weten, of leren, dat ik veilig ben bij mijzelf. Dat gevoel, die hechting, heb ik opgebouwd als kind. Die heeft dan wel weer versterking nodig, net als bij iedereen. Dat kan ik zelf opbouwen, en daar heb ik anderen bij nodig.
Jij
De ander is de jij. Die persoon maakt eigen keuzes, die invloed op mij hebben. Ik geef de ander liefde en ruimte, in de verwachting dit terug te krijgen. De ander geeft mij vertrouwen en bevestiging. Wanneer dat wederzijds is, blijkt onze relatie sterk.
Wij
De relatie, dat is natuurlijk de wij. Een goede relatie tussen twee personen kan alleen bestaan vanuit een positieve hechting. Relaties gaan door fases, van personen die volledig samenvallen tot op zichzelf staande, onderling afhankelijke mensen.
Structuur
De structuur van Ik, jij, wij is uitstekend. Het bestaat uit twee delen, met elk een eigen invalshoek. Het eerste deel geeft algemene informatie over hechting. Hoofdstuk 3 is hier het sterkste. Hier schrijft Van der Veen over hechtingsfuncties, die ze omschrijft als relatievoedsel. Voorbeelden zijn emotieregulatie, begrepen en gekend worden, en jezelf kunnen zijn. Dit hoofdstuk biedt meerdere eyeopeners.
Het tweede deel gaat over de kenmerken van veilige of positieve hechting. Van der Veen identificeert er vijf, die ze pijlers van veilige hechting noemt. Hier en daar lijken ze op de hechtingsfuncties, wat bij mij enige verwarring oproept. Misschien dat bij herlezen de samenhang duidelijker wordt.
Vooral in deel twee komt de eigen inzet aan bod: op welke manieren geef je samen de relatie een veilige vorm?
Tot ver over de helft van dit boek ben ik gegrepen door de inzichten die Van der Veen biedt. Wanneer ze over de fases van hechting in relaties schrijft, snap ik dat het een simplificatie is. Soms is het nodig om complexe, overlappende processen eenvoudiger weer te geven.
Haperen
Ik begin te haperen in het tweede deel van dit boek. Het begint goed: ik kan me vinden in de vijf pijlers van veilige hechting. Daarin herken ik vooral de concepten verbondenheid, autonomie en identiteit. Die zijn ook in veel andere boeken beschreven.
De onderbouwing en logica die Van der Veen hanteert worden in de loop van dit tweede deel echter steeds meer esoterisch. Het voelt alsof de onzekerheid over haar stellingen toeneemt, waardoor ze steeds onwaarschijnlijker bewijs aanvoert. Zo beschrijft ze het ‘Hartsveld’, een vermeend sterk elektromagnetisch veld waardoor we met het hart als liefdesorgaan boodschappen kunnen uitzenden en verbindingen kunnen leggen (blz. 106). Dat is mij te veel pseudowetenschap.
Iets waar Van der Veen naar mijn idee minder oog voor heeft gehad, zijn de heteronormatieve voorbeelden. Dit boek gaat zowel over liefdesrelaties als goede vriendschappen. In de voorbeelden zijn de meeste vrienden van hetzelfde geslacht en de geliefden van verschillend geslacht. Dat mag wat mij betreft meer aansluiten op de maatschappelijke realiteit.
nieuwe impuls
Maar al met al geeft Ik, jij, wij een nieuwe impuls aan het denken over relaties vanuit hechting. Dit boek kan je helpen na te denken over jouw plaats en invloed binnen relaties. Door de goed doordachte onderwerpen, uitstekende structuur en praktische oefeningen is het zowel leerzaam als goed te volgen. De vragen en oefeningen nodigen uit om echt na te denken en hechting serieus te nemen.
Over Hans de Witte-van Mierlé
Hans de Witte-van Mierlé werkt als adviseur op het gebied van werkhervatting en duurzame inzetbaarheid. Hij heeft daarnaast ervaring als coach en trainer.