In de wereldpolitiek is een ander tijdperk aangebroken. We leven inmiddels in een wereldorde waarin het aantal autocratieën toeneemt en schending van het internationaal recht door wereldmachten gewoon is geworden. Giuliano Da Empoli staat als politiek adviseur aan de zijlijn van de macht. In treffende bewoordingen beschrijft hij de manier van denken en handelen van de nieuwe orde.
Cesare Borgia
De Azteken in de zestiende eeuw stonden machteloos ten opzichte van de Spaanse veroveraar Cortés. De Azteekse keizer belaadde de delegatie met geschenken om een oorlog te vermijden en zijn eer te redden. Het resultaat was oorlog én eerverlies. Het zijn de vernederingstaferelen die Da Empoli vaker heeft meegemaakt.
Hij heeft het over de tech-oligarchen, die niet veel anders zijn dan de machiavellistische machthebbers in de traditie van Cesare Borgia, de hoofdpersoon uit het boek van Machiavelli. Met name noemt hij Mohammed bin Salman, de leider van Saoedi-Arabië, die hij ziet als een reïncarnatie van Borgia. Hij laat macht gelden te midden van chaos, wanneer iedereen strijd levert tegen iedereen, met macht als enige spelregel.
Schokeffect
Daadkrachtig optreden is de eerste les van strategisch handelen, zeker wanneer de legitimiteit van macht bedenkelijk is en elk moment ter discussie kan worden gesteld. Wie niet handelt, kan er zeker van zijn dat veranderingen in zijn nadeel uitpakken. Het toppunt van macht is onbesuisde actie en het schokeffect dat daarop volgt. Daarop is de macht van de heerser gestoeld.
Nayib Bukele, de president van El Salvador, is zo’n machthebber. Die opereert met ongewoon vertoon - kleding voor zijn eregarde ontworpen door de couturier van Miss Universe - en ongewone acties, zoals het arresteren van tachtigduizend personen met tatoeages. Hij is het meest gevolgde staatshoofd op TikTok. Trumpisme is volgens Da Empoli geen ongelukje van de geschiedenis; je ziet het op veel plekken terug, zoals bij de kettingzaag van de Argentijnse president Javier Milei.
Azteekse klerk
Da Empoli observeert delegaties vanuit het gebouw van de Verenigde Naties in New York, ook wel het Glazen Paleis genoemd. Zijn positie als schrijver is die van een vlieg op de muur. Hij is de Azteekse klerk die naast zijn liberale politicus loopt. Hij observeert de zelfgenoegzame rituelen van de gevestigde orde en constateert dat die steeds minder zijn opgewassen tegen dit nieuwe leiderschap.
Met beeldende beschrijvingen zie je voor je hoe machthebbers bewegen, met in hun kielzog de ambtelijke delegaties. Geamuseerd vertelt hij over de moestuin van Michelle Obama bij een inaugureel diner van de Obama Foundation of over de ontmoeting van Justin Trudeau met enkele techbazen. Da Empoli houdt in het midden van welke topontmoetingen hij verslag doet en zelf blijft hij in de ambtelijke schaduw van de politiek.
Het Kasteel van Kafka
De techbazen zijn in zijn ogen evengoed borgianen als de autocraten die hij beschrijft. De digitale veroveraars bekommeren zich niet om wetten. Hij verwijt de Democraten in de VS dat zij nooit serieus hebben overwogen om regels op te leggen aan de techbedrijven die onmiskenbaar de spelregels aan het veranderen waren.
Hij maakt de vergelijking met de boeken van Kafka, Het proces en Het kasteel. Het kasteel is het machtsbolwerk dat geen enkele uitleg geeft over hoe dingen werken. Het kasteel neemt nieuwe ruimtes in en strekt zich uit tot andere werkterreinen. De machtshonger van de techbazen reikt ver en levert boeiende anekdotes en absurde beelden op.
Da Empoli doet in Het uur van de wolven verslag en zet aan tot nadenken. Zijn essays scheren over de wereldpolitiek. Nergens gaat hij echt de diepte in en toch is zijn analyse aangrijpend.
Over Freija van Duijne
Freija van Duijne was van 2013 tot 2018 voorzitter van de Dutch Future Society. Zij heeft meer dan tien jaar werkervaring als toekomstverkenner en strateeg in diverse overheidsorganisaties. Freija werkt vanuit haar bedrijf Future Motions en geeft trainingen en lezingen op gebied van toekomstverkennen.