In de opening van haar boek zet Matthijssen de basis en haar uitgangspunten neer. Ze is daarin behoorlijk realistisch. Bijvoorbeeld waar ze het woord tegelijk centraal stelt: je bent goed zoals je bent, én je kan onderzoeken, verkennen en misschien veranderen. Geen bekende zelfhulp-push, wel ontspannen nieuwsgierigheid.
ACT en IFS
Na de uitgangspunten beschrijft Matthijssen haar theoretisch kader. Dat bestaat uit een combinatie van acceptance and commitment therapy (ACT) en internal family systems (IFS). De eerste ken ik, ook omdat ik het belangrijke Het ACT Basisboek las van Gijs Jansen. Matthijssen zelf schreef er ook een aantal boeken over. IFS kende ik nog niet.
Matthijssen weet de bronnen van ACT en IFS te combineren in een brede, unieke stroom. In haar eigen zakelijk-ontspannen stijl is de theorie weliswaar solide, de uitwerking ervan is zo natuurlijk als ademhalen
Innerlijke delen
Matthijssen schrijft ontspannen over de kernbegrippen en dat geeft me het gevoel dat ik het niet hoef te onthouden - het herkennen van de termen is voldoende.
Zo beschrijft ze vanuit IFS de interne rollen van manager en brandweer. Het zijn delen van mijzelf die gevoeligheden beschermen, die dan weer verbannen delen heten. Met meerdere voorbeelden in alle hoofdstukken leer ik de belangrijke verschillen en nuances in de verschillende delen.
Aan het werk
Gaandeweg dit boek ga ik met de delen aan het werk. Ik lees uitgebreid over ruimte maken en richting bepalen. Want daar gaat het om in dit boek: ik hoef me niet te laten leiden door delen die opkomen vanuit angst of gewoonte. Het werk helpt me die patronen te herkennen, aandacht te geven en te veranderen naar bewust gedrag.
Omdat Matthijsen geen zelfhulp biedt, voelt het niet als werken. Het is eerder alsof ik in korte tijd door levensfasen ga en de lessen daarvan behoud. Hoe logisch het lijkt om te kiezen vanuit mijn waarden, zonder aandacht voor wat er nu is lukt dat vaak niet.
Oefeningen
Ongeveer de helft van dit boek bestaat uit oefeningen. Die zijn vanaf het begin bedoeld om mijn innerlijk – de delen – te ontdekken. Gaandeweg komt er steeds iets bij, elke nieuwe oefening heeft een grotere inzet. Uiteindelijk raak ik gewend aan de manier van kijken en communiceren van Matthijssen. Haar iteratieve opzet van oefeningen beschrijft ze zelf als herhaling. Daar lijkt ze wat onzeker over, omdat ze het nadrukkelijk toelicht. Op mij heeft het een positief effect. Het roept een gevoel op van aanhaken bij het bekende, om van daaruit op de uitnodiging tot versterken in te gaan.
Voor mij wordt het combineren van informatie over innerlijke systemen soms wat veel. Ondanks de rustige stijl kan ik sleutelbegrippen niet altijd plaatsen. Vanuit IFS is dat bijvoorbeeld het concept van Zelf-energie. Matthijssen probeert dat uit te leggen als de dirigent van een innerlijk koor. Toch wil het bij mij niet helemaal landen. alsof mijn platform al vol is met informatie over interne delen.
Lang lezen
Al met al leent dit Innerlijk werk(boek) zich bij uitstek om over lange tijd te lezen. Op die manier komt de gidsrol van Matthijssen goed tot zijn recht, die vraagt om tijd en rust. Ik mag voorbij mijn reflex van informatieverwerking raken en aansluiten bij de ademhaling van dit boek.
Het mag duidelijk zijn: dit is een goed boek. Het combineert een duidelijke, intuïtieve opbouw met een prettige schrijfstijl. Wanneer je openstaat voor de uitgangspunten en de oefeningen aangaat, kan het Innerlijk werk(boek) je helpen in betekenisvolle verandering, klein of groot.
Over Hans de Witte-van Mierlé
Hans de Witte-van Mierlé werkt als adviseur op het gebied van werkhervatting en duurzame inzetbaarheid. Hij heeft daarnaast ervaring als coach en trainer.