Visie Mysterie - ‘Visie is cruciaal voor leiderschap’

‘Hoe zou het zijn als…’ Talloze keren hoorde ik mijn veel te vroeg overleden mentor Hans Eschbach deze woorden uitspreken. Hans leerde mij groot durven dromen, een duidelijke visie te ontwikkelen en anderen hierin mee te nemen. Aan de hand van Hans zette ik als twintiger mijn eerste stappen op het gebied van leiderschap, toen nog als initiator van een jongerenbeweging. Hoewel ik nog veel moest (en nog steeds moet) leren, wist ik al snel dat het ontwikkelen van een visie cruciaal is voor een leidinggevende. Waar moet je immers leiding aan geven, als je niet weet waar je heen wilt?

Het klinkt logisch. Maar gek genoeg is dit voor veel leidinggevenden niet zo. Probeer het maar eens: vraag een willekeurige leidinggevende wat zijn of haar visie is, en de kans is groot dat het angstvallig stil blijft.

noodzakelijke levenshouding

Mooi daarom dat Jannis Lootens zich schaart in de rij auteurs die een boek wijdden aan het belang van een aansprekende visie. In Visie Mysterie legt Lootens uitvoerig en helder uit waarom het hebben van een visie zo belangrijk is en hoe je een visie ontwikkelt voor jezelf, je bedrijf of je organisatie. Zijn kernboodschap is dat visie een noodzakelijke levenshouding is om te ontsnappen aan de waan van de dag en de ‘overlevingsmodus’. Het is de kunst om verder te kijken dan de huidige realiteit en actief te bouwen aan een betekenisvolle toekomst.

Lootens definieert visie niet als een zakelijk trucje, maar als een fundamenteel menselijk vermogen om te creëren. Het gaat om het zien van potentieel waar anderen slechts leegte zien. ‘Visie is geen luxe. Het is geen hobby voor creatievelingen. Het is de brug tussen wat er nog niet is en wat mogelijk kan worden. En ja, dat vraagt moed. Ik geloof dat iedereen visie heeft gekregen die bij hem of haar past. De wereld wacht op mensen die durven verbeelden. Die durven zien en geloven. Die durven bouwen. Juist als het er nog niet is, juist als het nog nergens op lijkt. Verbeeldingskracht en creativiteit zijn niet slechts mooie vaardigheden; ze zijn de basis van alles wat nog moet komen. Iedere innovatie, elk meesterwerk, iedere vooruitgang begint bij iemand die zich iets verbeeldt dat er op dat moment nog niet is.’

Disney en Churchill

Lootens haalt tal van voorbeelden aan om zijn betoog kracht bij te zetten. Hij gebruikt Walt Disney in de inleiding als schoolvoorbeeld van iemand die het vermogen had om ‘het onzichtbare’ te zien voordat het werkelijkheid werd. Hij beschrijft hoe Disney naar een leeg stuk grond keek en daar al zijn pretpark zag, terwijl anderen slechts gras zagen. ‘Visionairs kijken niet naar wat er is, maar naar wat er kan zijn. En dat verandert alles.’

Ook wijst Lootens op Winston Churchill als voorbeeld van hoe een sterke visie houvast biedt in tijden van diepe crisis. Hij beschrijft hoe Churchill tijdens de Tweede Wereldoorlog vasthield aan een beeld van de toekomst dat anderen nog niet konden zien. ‘Terwijl Groot-Brittannië werd aangevallen en de toekomst van het land onzeker was, bleef Churchill onverzettelijk in zijn visie dat het Britse volk zou overleven en triomferen.’

Bijbel

Lootens haalt geregeld de Bijbel aan als inspiratiebron voor zijn visie op leiderschap. ‘Ik geloof dat visie een van de krachtigste gaven is die God ons heeft gegeven. Het is het vermogen om te zien wat nog niet zichtbaar is en om dit met geloof en creativiteit om te zetten in werkelijkheid. De Bijbel staat vol met voorbeelden van mannen en vrouwen die visies en dromen ontvingen van God. Denk aan Jozef, die door dromen een blauwdruk kreeg voor zijn leven en uiteindelijk een instrument werd in Gods plan om een volk te redden. Of Johannes, die in het boek Openbaring een visioen kreeg van een nieuwe hemel en een nieuwe aarde, inzichten vanuit een andere dimensie, die ook vandaag nog diep relevant en richtinggevend zijn. En dat zijn nog maar twee voorbeelden.’

Zelf kan ik Lootens hierin nog aardig volgen. Tegelijk bekruipt mij ook een wat unheimisch gevoel. Hoe vaak duwen visionairs niet, met de Bijbel in de hand, hun visie (‘Ik ben door God geroepen’) door de strot van anderen? Het is slikken of stikken. Visie wordt dan een blinde vlek. In plaats van dat er mooie dingen worden gecreëerd, raken groepen die niet mee kunnen zwaar gefrustreerd.

Toetsen

Visie is dus mooi en noodzakelijk, maar kan ook vertroebeld worden door het eigen (gekrenkte) ego. Ook Lootens realiseert zich dit. Hij stelt dat leiders een ‘geestelijke’ visie kunnen claimen die in werkelijkheid voortkomt uit eigen ambitie. Dat kan leiden tot het bouwen aan het eigen ego in plaats van het dienen van het grotere geheel: zelfdienend in plaats van dienend leiderschap, met een zogenaamd ‘bijbelse visie’ als wapen.

Dus ja, het ontwikkelen en delen van een inspirerende visie is cruciaal voor leiderschap. Voor wie ook echt een dienend leider wil zijn, blijft het essentieel om die visie voortdurend te toetsen. Zo gun ik alle leidinggevenden iemand als mijn oude mentor Eschbach: iemand die bleef inspireren én niet schroomde de confronterende vragen te stellen of mijn wilde plannen inderdaad creëerden, in plaats van frustreerden.