Door het stof - Als je persoonlijke reputatie onder vuur ligt

De menselijke impact van reputatieschade kan enorm groot zijn. Mensen kunnen van de ene op de andere dag gewaardeerd worden om hun maatschappelijke bijdrage en vervolgens een paria worden; iemand aan wie een ‘kwestie’ kleeft en van wie je maar beter met een grote bocht omheen kunt lopen.

Voorbeeld

Enkele bekende voorbeelden uit de afgelopen jaren zijn zanger Marco Borsato, presentator Matthijs van Nieuwkerk, ondernemer Frits van Eerd en advocaat Inez Weski. Gevierde Bekende Nederlanders die op een gegeven moment van hun voetstuk vielen en hemel en aarde bewogen om er weer (enigszins) bovenop te komen.

Internationale voorbeelden zijn acteur Kevin Spacey, prins Andrew en voetbalvoorzitter Luis Rubiales. Deze voorbeelden behandel ik in mijn boek. Wat is er gebeurd, hoe heeft de samenleving hierop gereageerd en welke strategieën hebben de betrokkenen gevolgd om hun reputatie te herstellen? Daarover gaat mijn boek Door het stof – Als je persoonlijke reputatie onder vuur ligt.

Sommigen blijven muisstil in de hoop dat de bui overwaait. Anderen stappen naar voren om onjuiste beschuldigingen of verkeerde beeldvorming te weerleggen. Dat kan op uiteenlopende manieren: met een statement, een interview, een boek of een documentaire. Wat werkt, en wat vooral niet?

Gewone mensen

Ook ‘gewone’ mensen kan dit overkomen. Je wordt ergens van beschuldigd op het werk, in een vrijwilligersfunctie of zelfs binnen de familie. Of het waar is of niet: je loopt schade op en het is maar de vraag hoe je daar weer uitkomt. Je wereld kan plotseling klein en beklemmend worden. Je wordt op non-actief gezet, je kantoorpas werkt niet meer en de reden blijft vaag omdat er sprake zou zijn van een ‘klokkenluider’. Een aantal van deze voorbeelden komt in interviewvorm terug in mijn boek, meestal anoniem, op een enkel voorbeeld na.

Daarnaast ga ik in op de vraag hoe iemand eigenlijk aan een goede reputatie komt. Wat zijn de kenmerken daarvan? Denk aan zogenoemde ‘sterke merken’ zoals Max Verstappen: de beste in hun categorie, zonder zichtbaar te streven naar de populariteitsprijs. En hoe moeilijk is het om een goede reputatie te behouden, zeker als de verwachtingen hooggespannen zijn. President Obama ontving bijvoorbeeld de Nobelprijs voor de Vrede nog voordat hij goed en wel aan de slag was gegaan.

samenleving

Hoe gaan we hier als samenleving mee om? Wat is de rol van de media, en leven we langzamerhand in een samenleving waarin sprake is van ‘trial by social media’? Leiden anonieme beschuldigingen tot artikelen in de pers, waardoor iemand een stap terug moet zetten, zoals bij politica Khadija Arib?

Is privé nog wel privé? De Finse premier Sanna Marin liet een drugstest afnemen om de schijn weg te nemen die ontstond na het verschijnen van een filmpje op sociale media waarop zij dansend te zien is met vriendinnen op een feestje.

Sommige zaken hangen jarenlang ‘boven de markt’, bijvoorbeeld bij juridische procedures. Welke rol speelt het Openbaar Ministerie hierin? Houdt het voldoende rekening met de persoonlijke reputatie van potentiële verdachten?

tijdgeest

Speelt de tijdgeest een rol? Hoe kon het gebeuren dat de loopbaan van Witte Huis-stagiaire Monica Lewinsky werd geknakt na haar affaire met president Bill Clinton, terwijl hij na een mislukte afzettingsprocedure verder kon? Zoeken we altijd naar een schuldige als er iets misgaat, zoals bij de Toeslagenaffaire? Waarom moet Barbertje altijd hangen?

Tot slot houd ik in Door het stof een pleidooi om niet te snel over elkaar te oordelen, meer met elkaar in dialoog te gaan en persoonlijke reputaties in het publieke domein beter te beschermen. Het kan ons allemaal overkomen.