Die gedachte maakt dat veel mensen vooral bezig zijn met het juiste antwoord geven. Terwijl dat volgens Kooij niet is waar een goed gesprek om draait. ‘Het mooiste werkt het als je samen wint,’ legt ze uit. ‘Dus als je juist tegendruk geeft maar allebei tot bloei kan komen.’
Een interview is dus geen strijd met een winnaar en een verliezer, maar een samenspel. En in dat spel heeft ook de journalist een duidelijke behoefte: ‘Een journalist wil dolgraag dat een gast iets heel spannends zegt,’ zegt Kooij. ‘Iets wat los te knippen is.’
Daar zit meteen de kern. Niet alles uitleggen, niet blijven nuanceren, maar durven kiezen voor een uitspraak die blijft hangen. Zoals ze het zelf scherp samenvat: ‘Een journalist zoekt geen kernboodschap, maar een goede quote.’
Dat vraagt om voorbereiding. Niet door alle mogelijke vragen te bedenken, maar door helder te krijgen wat jij wilt brengen.
De kaartjesmethode: simpel en effectief
Een van de meest praktische tools uit het gesprek is de kaartjesmethode. Die helpt je om snel en concreet je verhaal scherp te krijgen.
Zo werkt het:
- Pak twee post-its en plak ze op elkaar (zo ziet het er niet ui als een spiekbriefje)
- Aan de ene kant schrijf je de verpakking: een quote, een voorbeeld, of een korte scène
- Aan de andere kant noteer je de inhoud: drie kernpunten die je wilt maken en één sterke uitspraak
Het doel? Dat je niet alleen weet wat je wilt zeggen, maar ook hoe je het aantrekkelijk brengt. Want een journalist zoekt geen standaard kernboodschap. Die zoekt een quote die blijft hangen.
Niet overleven maar de regie nemen
Wie zo’n voorbereiding doet, merkt dat het gesprek meteen anders voelt. Je zit er niet meer om vragen te ‘overleven’, maar om iets te brengen. ‘Pak de regie,’ zegt Kooij. ‘Maar wel met medeneming van de vraag.’
Dat betekent niet dat je vragen ontwijkt. Integendeel. ‘Als er één ding is wat ik mensen leer, dan is het wel antwoord geven op de vraag, maar op jouw condities.’ Je gebruikt de vraag als ingang, maar bepaalt zelf waar je uitkomt. Juist op spannende momenten maakt dat het verschil. Stilvallen of zoeken naar woorden gebeurt vaak uit onzekerheid. Terwijl je volgens Kooij juist ruimte mag nemen. ‘Je mag stil zijn, je mag nadenken,’ zegt ze. ‘Maar dan geef je jezelf ook de kans om iets te bedenken.’
Daarbij helpt het om te beseffen dat ook de ander niet alles onder controle heeft. ‘Een journalist probeert ook maar wat,’ vertelt ze. Dat maakt het gesprek meteen minder beladen en menselijker. Wat uiteindelijk het verschil maakt, is niet perfect formuleren, maar betrokkenheid. ‘Ik vind het vooral interessant als je de mens achter die deskundigheid weet te raken,’ zegt Kooij. Juist daar ontstaat spanning en blijft een gesprek hangen.
En ja, zenuwen horen erbij. Ook na jaren ervaring. Maar de manier om ermee om te gaan is verrassend simpel. ‘Het middel tegen zenuwen is: bereid je voor. Niet om alles dicht te timmeren, maar om stevigheid te voelen. Zodat je niet leeg het gesprek ingaat, maar iets bij je hebt. Ga niet naakt het interview in, maar trek je tenue aan.’
Luister deze aflevering van de Boekenpraktijk op deze pagina of open de podcast in jouw favoriete podcastspeler, zoals Spotify, Apple Podcasts, Google Podcasts of YouTube.
STELLINGEN
In de podcast legt host Willem van Leeuwen Machteld Kooij twee stellingen voor:
- Media training maakt mensen beter in communiceren, maar slechter in eerlijk zijn;
- Een interview zonder emoties is geen goed interview.
OVER DE BOEKENPRAKTIJK
De Boekenpraktijk is een podcast van Managementboek. Presentator Willem van Leeuwen onderzoekt elke twee weken samen met auteurs hoe de theorie van managementboeken aansluit bij de praktijk.
Over Karin de Zwaan
Karin werkt als marketeer bij Managementboek.