Misschien heb je weleens bomen laten planten om je vliegreis te compenseren. Maar wat gebeurt er eigenlijk met dat geld? Voor ons boek Wie betaalt, mag vervuilen onderzochten wij de lucratieve klimaatdeals van landen en bedrijven die zich uit de klimaatcrisis proberen te kopen. Wie profiteert daarvan, en wie zijn de slachtoffers?
levensstijl
Stel je voor dat een Chinese fabriek een hek om de Veluwezoom zet en bewapende rangers inhuurt om omwonenden uit het gebied te weren, puur om zijn uitstoot in China te compenseren. Of dat een Indiase staalproducent Nederlanders verbiedt hun houtkachel te gebruiken en iedereen verplicht elektrisch te stoken, zodat hij zelf ‘groen’ kan blijven produceren.
In Nederland zouden zulke ingrepen onacceptabel zijn. Toch financierden Nederlandse ondernemers - en zelfs de overheid - de afgelopen dertig jaar projecten in Afrika, Azië en Zuid-Amerika die de uitstoot van Nederlandse bedrijven moesten compenseren. In de praktijk betekende dat vaak dat lokale gemeenschappen hun levensstijl moesten aanpassen om ruimte te maken voor die projecten.
carbon credits
Door CO₂ uit de lucht te halen, leveren zulke initiatieven ‘carbon credits’ op: certificaten die moeten aantonen dat ergens uitstoot wordt voorkomen of gecompenseerd. Die credits worden vervolgens verhandeld. Via onder meer Wall Street en de Zuidas worden jaarlijks miljoenen euro’s verdiend aan deze handel.
Voor Wie betaalt, mag vervuilen spraken wij de afgelopen jaren met meer dan honderd mensen: van financiële handelaren en ondernemers tot milieuonderzoekers en Inheemse gemeenschappen. Steeds opnieuw drong dezelfde vraag zich op: wie profiteert eigenlijk van klimaatcompensatie - en ten koste van wat?
extreme voorbeelden
Tijdens ons onderzoek stuitten we op extreme voorbeelden van misleidende, nauwelijks gecontroleerde en zelfs neokoloniale projecten. Dat kantelde ons beeld van de compensatie-industrie fundamenteel.
Toch zal de markt voor carbon credits volgens belangenorganisaties en analisten alleen maar verder groeien. Er worden zelfs bedragen genoemd van een biljoen euro in 2050. Naast bedrijven en consumenten betreden nu ook bosrijke landen zoals Suriname en Indonesië de markt. Zij ontwikkelen zelf carbon credits via bosbescherming en herbebossing, in de hoop dat vervuilende industrielanden die zullen afnemen.
Zelfs de Europese Unie wil een aanzienlijk deel van haar klimaatdoelen realiseren met behulp van carbon credits, voor naar schatting miljarden euro’s.
Hoe moet dat er precies uitzien? Waarom zijn we zo verknocht geraakt aan het idee van compensatie? En wie betaalt uiteindelijk de prijs voor onze niet-aflatende drang om uitstoot af te kopen?
Wie betaalt, mag vervuilen laat zien hoe klimaatcompensatie uitgroeide tot een miljardenindustrie en waarom deze aanpak fundamentele vragen oproept over rechtvaardigheid en effectiviteit. Het boek biedt diepgravende journalistiek en scherpe analyses voor iedereen die voorbij de groene belofte wil kijken. Bestel het boek bij Managementboek.