Sprekende uitspraken

Hoe kunnen rechters hun uitspraken meer laten spreken? Oftewel: wat kunnen zij doen om de begrijpelijkheid en acceptatie van hun uitspraken te vergroten? En waarom is dat dan nodig? Over dat communicatievraagstuk gaat dit proefschrift.

Rechters leggen met hun uitspraken verantwoording af aan de hele samenleving. Ook lezers zonder juridische achtergrond moeten de motivering van de uitspraak dus kunnen beoordelen. Het liefst overtuigt de uitspraak ze ervan dat de rechter de juiste beslissing heeft genomen.

Een vragenlijstonderzoek laat zien dat procespartijen die positief oordelen over de uitspraaktekst, meer geneigd zijn de beslissing te accepteren. Maar procespartijen zonder juridische kennis blijken minder tevreden over de uitspraaktekst dan de professionals. De vraag is dan wat ervoor nodig is om uitspraken beter af te stemmen op de behoeften van lezers zonder juridische achtergrond. Een experiment toont aan dat leken uitspraken beter begrijpen als de taal is vereenvoudigd. Ook extra uitleg helpt daarbij. Daarnaast vergroot eenvoudiger taal de acceptatie van de beslissing.

In dit proefschrift wordt een communicatievraagstuk uit de juridische praktijk multidisciplinair benaderd. Daarom is het niet alleen relevant voor communicatieonderzoekers en andere professionals die zich bezighouden met moeilijke teksten, maar ook voor rechtswetenschappers en praktijkjuristen.