Amerika, dat zijn wij

Inhoud
Inleiding 11

1 Ontstaan uit opstand 17 Zomaar een zomerdag in Den Haag 17 Van burgeroorlog tot opstand 20 Na vijftien jaar strijd komt het breekpunt 23 Zomaar een zomerdag in Philadelphia 25 Van burgeroorlog tot opstand 27 Na vijftien jaar strijd komt het breekpunt 30

2 Republiek in een wereld van monarchieën 37 Een verzuild en versnipperd verleden 37 De Opstand: een conservatieve revolutie 40 Unie van Utrecht: constitutie van een vrije, tolerante Republiek 45 Simon Stevin: beschouwingen over een burgersamenleving 49 Het merkwaardige succes van de burgersamenleving 55 Het ‘protestantse werkethos’ 59 Adriaen van der Donck: vormgever van Nieuw-Nederland 62 Stuyvesant helpt ongewild bij de ‘democratisering’ van Nieuw-Nederland 70 De nieuwe constitutie van Nieuw-Nederland: inspraak en petitie 75 Scheiding der machten in (voormalig) Nieuw-Nederland 79 New York als uniek fusieproject 83 Hoe New York een rechtsstaat werd 84

3 Protestantse rebellen 87 Het recht van opstand 88 Tirannendoders 90 Apologie van een vogelvrije prins 93 Puriteinse pelgrims op doortocht 97 Het Mayflower Compact: tussen sociaal contract en constitutie 100 Nederlandse geboortepapieren op de Mayflower 102 Pelgrims in Nieuw-Nederland en New York 106 Amerika: de ‘stralende stad op een heuvel’ 108 Het ‘tweede Israël’ in de polder 118 Vlissingen: basis van de godsdienstvrijheid in Amerika 121 De Dutch tolerance als gedoogbeleid 126

4 De uitvinding van Amerika 129 Eerste samenwerking tussen de koloniën 130 Benjamin Franklin: uitvinder van Philadelphia 132 De privékolonie van een half-Nederlandse vrijdenker 138 Diplomatiek drama in Londen 140 Thomas Paine: gezond verstand van een Engelse immigrant 141 John Locke en de rechtvaardige revolutie 150 Een Glorieuze Revolutie van reizende ideeën 153 Locke in Holland: dr. Van der Linden op schrijfretraite 155 De Amerikaanse Revolutie en ‘Lockes boekje over politiek’ 168

5 De onafhankelijkheid verklaard 172 Een raar soort document 174 Opvallende gelijkenissen tussen de twee documenten 176 De twee documenten naast elkaar gelegd 178 Er zijn ook belangrijke verschillen 184 Maar stond het Plakkaat nou model of niet? 185 Het Plakkaat stond in de Amerikaanse boekenkasten 189

6 Omgaan met een rijke erfenis 196 Het juiste moment van erkenning 196 De nationale geboorteakte: bron van identiteit 197 Nieuwe interesse in de alleroudste geboorteakte 199 Een pronkstuk met actuele zeggingskracht 203

Conclusie 206 Een Bijbels verhaal over een moderne Mozes 208 Vrienden met een verwrongen zelfbeeld 211 Scheuren in de Pax Americana 213

Noten 220 Literatuurlijst 242 Woord van dank 248 Persoonsnamenregister 252 Eerdere boeken van Geerten Waling 256